صرف نظر كنند ، و شوهر در مورد همسرش تسهيل و تخفيف قائل شود ، و همسر او نيز نسبت به شوهرش سختگيرى نكند و نكته اى كه در جمله : * ( « إِنَّ اللَّه بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » ) * ، همان نكته اى است كه در ذيل آيه : * ( « وَالْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ » ) * بيان كرديم . * ( « حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَالصَّلاةِ الْوُسْطى وَقُومُوا لِلَّه قانِتِينَ » ) * حفظ هر چيز به معناى ضبط آن است ، ولى بيشتر در مورد حفظ معانى در نفس ، استعمال مىشود ، و كلمه : « وسطى » مؤنث « اوسط » ( ميانه تر ) است ، و منظور از « صلاة وسطى » نمازى است كه در وسط نمازها قرار مىگيرد و از كلام خداى تعالى استفاده نمىشود كه منظور از آن چه نمازيست ؟ تنها سنت است كه آن را تفسير مىكند و انشاء اللَّه به زودى رواياتش از نظر خواننده مىگذرد . و « لام » در جمله : * ( « قُومُوا لِلَّه » ) * ، لام غايت است و قيام به هر امرى كنايه است از اشتغال به انجام آن و كلمه : « قنوت » به معناى خضوع در اطاعت است ، در جاى ديگر فرموده : « كُلٌّ لَه قانِتُونَ » « 1 » و نيز فرموده : « وَمَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّه وَرَسُولِه » « 2 » پس حاصل معناى آيه اين است كه بايد شما مردم متصف به اطاعت خدا و خضوع و خلوص براى او شويد . « * ( فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا أَوْ رُكْباناً ) * . . . » اين جمله شرطيه ، عطف است بر جمله قبل و دلالت دارد بر شرطى كه حذف شده ، و معنايش اين است كه اگر نترسيديد محافظت بكنيد ، و اما اگر ترسيديد اين محافظت را با مقدار امكانات خود تقدير كنيد ، و به همان مقدار نماز بخوانيد ، چه در حال پياده ( كه ايستاده باشيد ، يا در راه باشيد ) و چه در حال سواره و كلمه « رجال » جمع رجل ( مرد ) نيست ، بلكه جمع راجل ( پياده ) است ، و كلمه « ركبان » جمع راكب است ، و اين قسم نماز ، همان نماز خوف است . حرف « فا » در جمله : * ( « فَإِذا أَمِنْتُمْ » ) * فاى تفريع است ، و معناى جمله را چنين مىكند : « حال كه گفتيم محافظت بر نمازها امرى است كه در هيچ شرايطى ساقط نمىشود ، بلكه اگر ترسى در كارتان نبود و توانستيد نماز را حفظ كنيد واجب است بكنيد و اگر محافظت بر نماز برايتان دشوار شد هر قدر ممكن بود محافظت كنيد ، پس بايد هر وقت آن ترس از بين رفت و دو - باره امنيت پيدا كرديد مجددا در محافظت نماز بكوشيد ، و خدا را به ياد آوريد » .

--> ( 1 ) همه براى او خاضع و مطيع هستند . « سوره بقره ، آيه 117 » ( 2 ) و از شما بانوان ، هر كس كه مطيع و خاضع براى خدا و رسول باشد . « سوره احزاب ، آيه 31 »